Sự xuất hiện của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiên tiến như GPT-6 và Opus 5.5 đang thay đổi cách các nhà nghiên cứu tiếp cận lịch sử. Thay vì chỉ đóng vai trò trợ lý hỗ trợ chuyển đổi văn bản, AI hiện có khả năng tham gia giải quyết trực tiếp các bài toán lịch sử phức tạp và giải mã tư liệu cổ.
Nhà nghiên cứu Benjamin Breen đã chia sẻ những kết quả ấn tượng khi kết hợp AI với nghiên cứu lịch sử thuật giả kim thế kỷ 17. Mô hình GPT-6 Astra đã hỗ trợ xác định nguồn gốc các đoạn dịch tiếng Latinh của Isaac Newton từ tài liệu giả kim tiếng Pháp, đồng thời hỗ trợ giải mã cuốn sách mật mã Liber Loagaeth của John Dee. Điểm mạnh của các model này nằm ở khả năng phân tích đa ngôn ngữ, xử lý mật mã và liên kết các nguồn dữ liệu phân tán trong các lưu trữ lịch sử lớn như Bundesarchiv của Đức.
Việc ứng dụng AI vào khoa học xã hội và nhân văn cho thấy tiềm năng to lớn của LLM vượt ra ngoài các lĩnh vực kỹ thuật thuần túy. Đây là gợi ý quan trọng cho cộng đồng nghiên cứu tại Việt Nam trong việc khai thác AI để phục dựng, phân tích và bảo tồn các di sản văn hóa, tài liệu Hán Nôm hay thư tịch cổ.
Nguồn: Hacker News — Biên dịch & tổng hợp: danhbaai.com