TerraPower, startup năng lượng hạt nhân do Bill Gates thành lập, đang định vị lò phản ứng Natrium (345 MW, làm mát bằng muối natrium nóng) như giải pháp cấp điện “luôn bật” cho trung tâm dữ liệu AI. Điểm khác biệt cốt lõi: lò phản ứng vận hành liên tục ở công suất tối đa (capacity factor 92,5%), trong khi nhiệt dư thừa được hút vào bể chứa muối natrium nóng khổng lồ làm kho nhiệt. Khi tải GPU tăng vọt, nhà máy lấy nhiệt từ kho để sản xuất hơi nước bổ sung cho tuabin — không cần tăng giảm phản ứng hạt nhân chậm chạp.
Vấn đề của data center AI: tải đào tạo và inference làm GPU biến động cực mạnh, khiến tuabin khí đốt thường xuyên hỏng do stress nhiệt. Pin lithium-ion dùng để làm mượt đường cong chi phí cao. Các SMR (lò phản ứng mô-đun nhỏ) khác chỉ ramp lên/xuống ~10% công suất mỗi phút, vẫn không đủ nhanh. Natrium giải quyết bằng cách tách rời phản ứng hạt nhân khỏi sản xuất điện: lõi luôn chạy full, kho nhiệt hấp thụ/xuất năng lượng theo nhu cầu tức thì.
Theo Bloomberg, TerraPower sẽ công bố dự án data center đầu tiên năm nay, khai thác 2027 — đây sẽ là lò Natrium thứ hai (lò đầu tiên đang xây ở Wyoming). Tháng 1/2025, Meta đã ký thỏa thuận mua 8 lò Natrium. TerraPower nhấn mạnh thiết kế ban đầu nhằm bổ sung cho điện gió/mặt trời gián đoạn, nhưng đặc tính “gián đoạn ngược” của data center AI khiến công nghệ này phù hợp như nhau.
Đối với Việt Nam — đang lên kế hoạch trung tâm dữ liệu lớn và cân nhắc điện hạt nhân (Ninh Thuận) — mô hình “lò phản ứng + kho nhiệt” của TerraPower là tham khảo giá trị: tận dụng vốn đầu tư cao của hạt nhân (capex lớn nhất trong các công nghệ phát điện) bằng cách chạy full 24/7, đồng thời phục vụ được tải AI biến động mà không cần pin khổng lồ. Tuy nhiên, công nghệ muối nóng và chuỗi cung ứng nhiên liệu HALEU vẫn là thách thức triển khai thực tế.
Nguồn: TechCrunch — Biên dịch & tổng hợp: danhbaai.com