Một nghiên cứu mới được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu từ UC Berkeley, MIT, Oxford và Carnegie Mellon đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tác động của trí tuệ nhân tạo đối với nhận thức con người. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc phụ thuộc vào công cụ AI dù chỉ trong thời gian ngắn cũng làm suy giảm đáng kể khả năng tập trung và duy trì nỗ lực trong các nhiệm vụ khó khăn.
Trong thử nghiệm với hơn 1.200 người tham gia giải các bài toán phân số và đọc hiểu SAT, nhóm nghiên cứu chia thành hai nhóm: một nhóm có quyền truy cập ChatGPT và nhóm còn lại làm việc thủ công. Kết quả cho thấy khi công cụ AI bị thu hồi, nhóm từng sử dụng AI ngay lập tức sa sút về độ chính xác và nhanh chóng từ bỏ, trong khi nhóm không dùng AI vẫn kiên trì bám trụ và hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là sự đánh mất “nỗ lực có năng suất” (productive struggle), quá trình giúp não bộ rèn luyện sức bền tư duy và tìm ra thế mạnh cá nhân. Khi các model AI đưa ra câu trả lời chỉ trong vài giây, chúng ta dễ rơi vào trạng thái mất kiên nhẫn với các phương pháp xử lý thông tin chậm hơn.
Tại Việt Nam, khi các công cụ LLM và chatbot ngày càng phổ biến trong học tập và công việc văn phòng, phát hiện này là lời nhắc nhở quan trọng. Cộng đồng người dùng AI cần cân bằng giữa việc tận dụng tốc độ của công nghệ và duy trì thói quen tự tư duy để không làm mai một năng lực cốt lõi.
Nguồn: Hacker News — Biên dịch & tổng hợp: danhbaai.com