Vào ngày 6 tháng 8 năm 2025, Trung tâm Kiểm soát Không lưu Minneapolis (Air Route Traffic Control Center) đã mất radar và khả năng liên lạc trong khoảng hai giờ đồng hồ. Sự cố làm gián đoạn hơn 1.100 chuyến bay trên diện tích 330.000 dặm vuông, bao phủ chín tiểu bang, khiến hành khách phải chờ đợi và hủy chuyến.
Đây không phải là một tai nạn ngẫu nhiên. Hai ngày trước, vào ngày 4/8, Tổng thống Donald Trump đã bay bằng trực thăng Marine One và các phi công đã cố gắng liên lạc với sân bay Reagan National để dừng giao thông thương mại, nhưng không nhận được phản hồi. Sự cố này phản ánh những lỗ hổng lâu dài trong hệ thống ATC mà Elon Musk và dự án DOGE (Department of Government Efficiency) hứa hẹn sẽ khắc phục. Thay vào đó, Musk đã sa thải 400 nhân viên FAA, bao gồm kỹ thuật viên bảo trì tại 18 trung tâm, và không triển khai Starlink làm nhà cung cấp viễn thông cho FAA.
Trong những năm gần đây, các trạm kiểm soát ở Dallas, Denver, Houston, Atlanta, Newark và Potomac đã gặp sự cố thiết bị; các trung tâm ở Boston, New York, Los Angeles, Orlando và Philadelphia liên tục thiếu nhân lực. Theo US Public Interest Research Group, năm 2025 ghi nhận mức độ trì hoãn chuyến bay tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ: một trong bốn chuyến bay bị trì hoãn, chuyển hướng hoặc hủy, tổng cộng gần 1,7 triệu sự cố. Thời gian chờ trên đường băng tăng 64% so với năm 2024 và có tới 2,4 triệu hành lý bị mất hoặc hỏng.
Trong khi FAA vật lộn, công ty Palantir đã tận dụng dữ liệu ATC để cung cấp giải pháp phân tích và dự báo, thu lợi nhuận đáng kể. Đối với cộng đồng AI và công nghệ Việt Nam, câu chuyện này là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc đưa AI và dữ liệu vào quản lý hạ tầng quốc gia, đồng thời cảnh báo rủi ro khi các dự án công nghệ không được triển khai thực tế.
Nguồn: The Verge — Biên dịch & tổng hợp: danhbaai.com