Cognitive mercantilism – một thuật ngữ mới được đề xuất để mô tả nỗi hoảng lo về AI – được so sánh với lo âu xã hội khi chủ nghĩa tư bản mới nở rộ. Venkatesh Rao dựa trên cuốn The Relentless Revolution: A History of Capitalism của Joyce Appleby để chỉ ra rằng, giống như thời kỳ thương mại bảo hộ, hiện nay các quốc gia và công ty đang coi trí tuệ như một nguồn tài nguyên hữu hạn, tranh giành và bảo vệ nó bằng mọi cách.
Appleby mô tả bốn niềm tin cốt lõi của chủ nghĩa thương mại bảo hộ: tài sản là hữu hạn, người dân không đáng tin, tập trung vào cung và kiểm soát tài nguyên, và người nông dân là lực lượng duy nhất có giá trị. Khi thay “tài sản” bằng “trí tuệ”, chúng ta thấy các quan điểm tương tự xuất hiện trong các chiến lược quốc gia – thu hút tài năng, kiểm soát dữ liệu, tích lũy bản quyền và duy trì lợi thế công nghệ.
Trong bối cảnh AI đang bùng nổ, các lo ngại về mất việc, kiểm soát thông tin và “độc quyền trí tuệ” được phản ánh qua các chính sách nhập khẩu AI, quy định về dữ liệu và các cuộc tranh đấu về mô hình LLM. Những diễn biến này không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là cuộc chiến về quyền lực tri thức, giống như thời kỳ đầu của thị trường toàn cầu.
Việc nhận diện AI panic như một dạng cognitive mercantilism giúp cộng đồng AI Việt Nam hiểu rõ hơn về các xu hướng chính sách và kinh tế toàn cầu, từ đó chuẩn bị chiến lược phát triển công nghệ và giáo dục phù hợp.
Nguồn: Hacker News — Biên dịch & tổng hợp: danhbaai.com